АДАМНЫҢ ЖАС ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ТУРАЛЫ БІРЕР СӨЗ (Қ.А. Иасауидің «ДИУАНИ ХИКМЕТІ» (АҚЫЛ КІТАБЫ) шығармасы бойынша)

Abstract

Мақала әдебиетіміздегі сопылық поэзияның өкілі Қожа Ахмет Иасауидің «Диуани Хикметінде» қарастырған адамның жас ерекшеліктерін қазақтың «Мен» дегізерлік қасиеттері аясында сөз етіледі. Автор, Қожа Ахмет Иасауи бабамыз Хикметінде адамның әр кезеңдерін ислам дініндегі сопылық ағымның негіздерінен іздесе, ал XVII-XX ғасырда өмір сүрген қазақтың кейбір ақын-жыраулары өмірден көрген-білген, түйген тәжірибелері арқылы бағамдағанын алға тартады. Мақала Хикметте көтерілген адамның жас ерекшеліктерін негізге алып және оны шартты түрде төрт буын (жас жігіт, аға, отағасы, жігіт ағасы) ұрпағының басынан өткен кейбір кезеңдерін салыстырмалы түрде XVII-XX ғасырда өмір сүрген қазақтың кейбір ақын-жыраулар шығармаларымен байланыстырып қарастырады. Ұлы Абай да және XIX-XX ғасырларда өмір сүрген ақын-жыраулар да ақын бабамыз Қ.А. Иасауи мұрасымен таныс болса да, қазақ топырағында 1990 жылдарынан бастап Иасауи іліміне бет бұруы, отандық ғылымда ғылыми құбылысқа айналғаны белгілі. Келешекте қазақтың «МЕН» дегізерлік адамгершілік қасиеттерін Иасауитану ілімімен және ақын-жырау жырла-рындағы адами құндылықтары қасиеттерімен сабақтастырғанда, түркі (қазақ) және әлем әдебиетінде жаңаша көзқарастармен, ғылыми тұжырымдармен дәйектеліп, ұсынылады.